Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 209




                                               

Темпомат

Темпомат – систем кој се користи за одржување на поставената брзина на возилото. Возачот ја поставува постојаната брзина со која сака да вози на темпоматот, а потоа автоматиката ја презема и одржува поставената брзина. Овој регулатор на брзината ...

                                               

Тенгу

Тенгу се вид на легендарно суштество од јапонската народна религија. Тие се сметаат за еден вид на јоокаи или Шинто ками. Најпрво, за тенгу се сметало дека го заземале обликот на грабливи птици, и тие се традиционално претставени со човечки и ави ...

                                               

Теодолит

Теодолит – геодетски мерен инструмент за мерење на водорамни агли или водорамни и вертикални агли. Негови главни делови се водорамен и вертикален круг со скали, дурбин и дополнителен уред за отчитување на агли и поставување во водорамна положба. ...

                                               

Термистор

Термистор – вид отпорник чиј електричен отпор се менува со промена на температурата. Заради оваа особина, термисторите наоѓаат примена како сетилници на температурни промени. За жал, зависноста на отпорот од температурата е нелинеарна, што го оте ...

                                               

Тесеракт

Тесеракт - четиридимензионалнен аналог на коцката. Тоа значи дека, тесерактот е за коцката она што коцката е за квадратот. Поформално, тесерактот е правилен конвекесен 4-политоп со осум коцкести ќелии. Зборот тесеракт се мисли дека е измислен од ...

                                               

Тесла (единица)

Тесла - изведена SI-единица за магнетна индукција. Една тесла е еднаква на еден вебер на квадратен метар. Усвоена е во 1960 година и именувана во чест на српскиот пронаоѓач Никола Тесла.

                                               

Тетракварк

Тетракварк, во честичната физика, е егзотичен мезон составен од четиривалентни кваркови. Во принцип, состојбата на тетракварк може да биде дозволена во квантната хромодинамика, модерната теорија на силни интеракции. Секоја воспоставена состојба н ...

                                               

Тетрастил

Во класичната архитектура, тетрастил е колонадиран портик со четири столба, обично на храм, или зграда со тетрасилска колонада. Тетрастилот често го употребувале Старите Грци и етрурците за мала архитектура кај јавните згради и амфипростилски олт ...

                                               

Тетрода

Тетрода – вид на електронска цевка со четири електроди сместени во стаклен или мтален балон со вакуум. Загреаната катода емитува електрони кои одат кон позитивната анода. Првата решетка, која се наоѓа меѓу катодата и анодата овозможува регулација ...

                                               

Технециум

Технециум - хемиски елемент со симбол Tc и атомски број 43. Тоа е најлесниот елемент чии сите изотопи се радиоактивни ; никој не е стабилен, со исклучок на целосно јонизираната состојба од 97 Tc. Речиси целиот технециум се произведува синтетички, ...

                                               

Тимин

Тиминот е една од четирите азотни бази кои влегуваат во состав на ДНК. Тиминот, уште познат и како 5-метилурацил, претставува пиримидинска азотна база, бидејќи е дериват на хетероцикличното соединение пиримидин. Во составот на РНК молекулите, тим ...

                                               

Тиристор

Тиристор – тврдотелна полуспроводничка компонента со четири слоја, наизменично наредени p-тип и n-тип материјали. Функционира како бистабилен прекинувач, спроведува кога гејтот добие активирачка струја, и продолжува да спроведува сè додека напоно ...

                                               

Токата

Токата - композиција наменета за инструмент со клавиши во која е изразена виртуозноста на изведувачот. Се појавила во Италија на почетокот на 16 век. Во почетокот немала одредена форма, а тоа значело инструментална композиција создадена независно ...

                                               

Тор (геометрија)

Тор - ротациона површина со облик на ѓеврек која се создава со ротација на една кружница околу оска која е копланарно со кружницата. Топката е специјален случај на тор кој се добива кога оската на ротација е пречникот на кругот. Доколку оваа оска ...

                                               

Торета

Во архитектурата, торета е мала кула која се издава од ѕидот на една зграда како да речеме замок. Тие се користат за добивање на издадена одбранбена позиција како и покривајќи го соседниот ѕид во времето на тврдините. Кога нивната воена употреба ...

                                               

Трансепт

Трансепт, попречен брод или попречен кораб – во црковната архитектура претставува број поставен нормално во однос на надолжните бродови така што го раздвојува светилиштето од остатокот на црквата и на основата ѝ дава облик на латински крст. Првпа ...

                                               

Тремолоа

Тремолоата, множина тремолои, е жичен инструмент кој припаѓа на семејството безвратни цитри. Тој бил произведен во Соединетите Држави како одговор на брзото зголемување на популарноста на хавајската музика во текот на 20-тите години на минатиот в ...

                                               

Триглиф

Триглиф е архитектонски поим за вертикално врежани плочки кај Дорскиот фриз, така наречени заради глестите канали во нив, два совршени и еден поделен, со тоа што двата фасирани агла или хемиглифи се сметаат за еден. Квадратните вовлечени места по ...

                                               

Трилатерација

Трилатерација – процес на одредување на апсолутната или релативната позиција на некоја точка со помош на мерење на растојанија користејќи ја геометријата на кругот, сферата или триаголникот. Трилатерацијата има практична примена во геодезијата, н ...

                                               

Тринитротолуен

Тринитротолуен е хемиско соединение со формула CH 3 C 6 3 CH 3. Тоа е во цврста агрегатна форма, со жолта боја и е најдобро познато како експлозивен материјал со практични карактеристики за ракување. Експлозивната моќ на ТНТ се користи како станд ...

                                               

Трифора

Трифора - вид на прозорско окно вертикално поделено на три еднакви дела. Секој дел е натсводен со лак, а понекогаш и целата трифора со еден дополнителен лак, при што во просторот меѓу трите помали лакови и големиот лак често се наоѓаат декоративн ...

                                               

Трол

Трол е суштество од нордиската митологија, кое ги инкарнира силите на природата или магијата и чија главна карактеристика е што е спротивен на луѓето и на боговите. Тролот честопати е исто суштество со јотуните, односни, "џинови" во нордиската ми ...

                                               

Тромбин

Тромбин е серинска протеаза, која кај луѓето е енкодирана од генот F2. Протромбинот се кине протеолитички при што се формира тромбин. Тромбинот, пак, делува како серинска протеаза која го претвора растворливиот фибриноген во нерастворлив фибрин.

                                               

Тромбоцитопенија

Тромбоцитопенија е болест на крвните плочки, односно нивното намалување. Кога се намалени на помалку од 60 милиони на mm³ се појавува неконтролирано крварење низ телото што се појавува како подливи, но многу често се јавува и крварење низ изметот ...

                                               

Трскари

Трскарите се семејство на птици од редот врапчевидните. Видовите од оваа фамилија се прилично големи за нивната класа. Највеќето имаат маслинеста кафеава боја, а долната страна им е жолта до драп. Се среќаваат на отворени проретчени шуми, тревнат ...

                                               

Тубулин

Тубулин - натсемејство на глобуларни белковини или еден од членовите на ова натсемејство. Алфа- и бета- тубулините полимеризираат во микротубули, кои се главна компонента на еукариотскиот цитоскелет. Микротубулите учествуваат во мноштво на важни ...

                                               

Туфахија

Туфахија - вид многу сладок десерт, колач, по потекло од Персија. На Балканскиот Полуостров дошол со турските освојувачи. Туфахија означува слатко јадење од варени јаболка во шеќер, филувани со ореви.

                                               

Ќук

Ќук или евроазиски ќук - граблива птица од редот утковидни. Се среќава и во Македонија. Ќукот е една од најмалите утковидни птици. Должината на телото достигнува 18-21 см, распонот на крилјата е 47-54 см, а тежината од 64-135 гр. Има стројна фигу ...

                                               

Уакизаши

Уакизаши обично има сечило помеѓу 30 и 60 см, со оние уакизаши мечеви кои за малку ја достигнуваат должината на катаната се нарекуваат оо-уакизаши, додека оние уакизаши мечеви кои за малку ја достигнуваат должината на тантоо мечевите се нарекуваа ...

                                               

Узо

Узото влече корени од друг пијалак, ципуро, за кое се смета дека е дело на група монаси од XIV век, од Света Гора. Една верзија од ципуро била зачинета со анис. Таа верзија на ципуро подоцна го добива името узо. Модерната дестилација на узото гол ...

                                               

Улема

Улема - израз за експерт во религијата. Поимот ги опфаќа и имамите на значајните џамии, судиите, професорите на верските училишта и верските достоинственици. Кај сунитите ги означува признатите, авторитативни лица во теологијата. Во минатото улем ...

                                               

Урацил

Урацил е една од четирите азотни бази кои влегуваат во составот на РНК. Во молекулата на РНК, урацил се врзува со аденин преку две водородни врски. Во ДНК молекулите, урацилот ретко се среќава и најчесто е заменет со базата тимин. Урацилот е всуш ...

                                               

Фалафел

Фалафел е добро пржена топка или пита направена од мелени леблебии, фава грав или пак комбинација од двете. Фалафелот е традиционална храна која потекнува од Блискиот Исток, најчесто се служи во пита, која делува како џеб, или е завиткана во табу ...

                                               

Фалкион

Фалкион - вид оружје што се користело во средниот век. Фалкион е многу сличен на мачета. Долго се сметало дека фалкионот се користел како селско оружје, но се покажало дека е токму спротивното. Овој меч се користел од страна на благородништвото, ...

                                               

Фенилкетонурија

Фенилкетонуријата е автосомно рецесивно наследна метаболопатија, условена со мутација на структурните гени за синтеза на хепаталните ензими, фенил-аланин-хидроксилаза и/или кофакторите тетрахидробиоптерин. Фенилаланинот не се разградува во органи ...

                                               

Фосфобелковина

Фосфобелковините се сложени белковини чија простетична група е ортофосфорната киселина, која е естерски врзана за алкохолната група на аминокиселината серин. Типичен претставник на фосфобелковините е казеинот од млекото. По пат на електрофореза, ...

                                               

Фотодиода

Фотодиода - полуспроводнички елемент со еден PN спој и два извода чија електрична проводност се менува со промена на светлосниот флукс кој паѓа на површината на спојот. Заради оваа особина наоѓа примена како електронски сетилник. Битна особина на ...

                                               

Фотоотпорник

Фотоотпорник, светлоотпорник или фоторезистор - полуспроводнички елемент чиј електричен отпор се менува под влијание на светлината која паѓа врз неговата површина. Заради оваа особина наоѓа примена како електронски сетилник. Фотоотпорникот е напр ...

                                               

Фототранзистор

Фототранзистор – транзистор чија колекторска струја се менува под влијание на светлината која паѓа на него. Заради таа особина наоѓа примена како електронски сетилник и засилувач. Битна особина на фототранзисторот е дека тој, за разлика од фотоди ...

                                               

Фуро

Фуро или почесто офуро – традиционална јапонска бања. Се одликува со кратка дрвена када со стрмни страни. Кадите од овој вид се наоѓаат ширум Јапонија во куќите, становите и традиционалните јапонски ресторани, но денес вообичаено се направени од ...

                                               

Хаски

Хаски е генерален поим за повеќе раси на кучиња кои се користат како кучиња за влечење санки. Поради нивната јачина и издрживост, името хаски се користи многу често за спортски маскоти. Хаските биле примарно користени како кучиња за влечење санки ...

                                               

Хексаедар

Хексаедар – кој било полиедар со шест ѕида. Коцката, на пример, е правилен хексаедар чии ѕидови се квадрати, и три квадрати на секое теме. Постојат седум тополошки различни конвексни хексаедри, од кои еден постои во облик на две огледални слики. ...

                                               

Хексода

Хексода – вид на електронска цевка со шест електроди сместени во стаклен или мтален балон со вакуум. Загреаната катода емитува електрони кои одат кон позитивната анода. Решетките кои се наоѓаат меѓу катодата и анодата овозможуваат регулација на с ...

                                               

Хемометрија

Хемометријата претставува примена на математички и статистички методи за анализа на хемиски податоци. Официјалната дефиниција според Меѓународното хемометриско друштво е: Хемометријата е наука која ги поврзува мерењата направени на хемиски систем ...

                                               

Хенри (единица)

Во физиката и електрониката, хенри е изведена SI-единица за индуктивност. Го носи името на американскиот научник Џозеф Хенри, кој ја открил електромагнетната индукција независно од и истовремено со Мајкл Фарадеј во Англија. Магнетната пропустливо ...

                                               

Хептода

Хептода - вид на електронска цевка со седум електроди сместени во стаклен или метален балон со вакуум. Загреаната катода емитува електрони кои одат кон позитивната анода. Решетките кои се наоѓаат меѓу катодата и анодата овозможуваат регулација на ...

                                               

Хидрониум

Хидрониум е често име за водородниот катјон H 3 O + кој се добива од протонацијата на водата. Според номенклатурата на ИУЧПХ IUPAC, овој јон треба да се именува како оксониум. Исто така се препорачува и името хидроксониум. Хидрониумот е јон кој с ...

                                               

Хинкали

Хинкали – грузиски кнедли, создадени во грузиските планински области Пшави, Миулети и Хевсурети. Оттаму хинкалите се прошириле во разни варијанти во различни делови на Кавказ. Полнењето на хинкалите варира во зависност од подрачјето. Оригиналниот ...

                                               

Хиперинфлација

Во економијата, хиперинфлацијата се јавува кога земјата се соочува со многу висока, забрзувачка и "незапирлива" стапки на инфлација. Во таква состојба,општото ниво на цени во рамките на една економија брзо се зголемува така што валутата брзо ја г ...

                                               

Хиперон

Во физиката на честички, хиперон е секој барион кој содржи еден или повеќе чудни кваркови, но нема волшебен, длабински или врвен кварк. Оваа форма на материја може да постои во стабилна форма во јадрото на некои неутронски ѕвезди.